Turystyka

Rezerwat przyrody

Rezerwat przyrody "Choczewskie Cisy" o powierzchni 9,19 ha ustanowiony w 1961 r., położony w obrębie błot przymorskich w zachodniej części Pobrzeża Kaszubskiego w gminie obejmuje fragment zatorfionego obniżenia na styku z pagórkiem wydmowym.

Przedmiotem ochrony jest stanowisko naturalnie odnawiającego się cisa (Taxus baccata) w wielogatunkowym lesie mieszanym na jedynym tak obfitym stanowisku w województwie pomorskim.

W Polsce zasięg cisa obejmuje południową, zachodnią i północną część kraju, gdzie przeważnie występuje pojedynczo i na niewielkich wyspowych stanowiskach. Naturalność pochodzenia cisa na tych stanowiskach niekiedy trudno jest ustalić, gdyż często bywa sadzony. Najlepiej rośnie w warunkach łagodnego morskiego klimatu, na żyznych i świeżych glebach. Jest gatunkiem ściśle chronionym na terenie całego kraju już od roku 1423. Jego ochronę wprowadził król Władysław Jagiełło w celu zapewnienia ciągłości jego zasobów. Większe populacje cisa stanowią w Polsce olbrzymią rzadkość i dlatego chroni się je w rezerwatach.

Największy i najstarszy (od 1927 r.) rezerwat cisa znajduje się w Wierzchlesie w woj. Bydgoskim, gdzie rośnie kilka tysięcy okazów.

Cis jest zaliczany do najwolniej rosnących, najbardziej cienioznośnych i długowiecznych drzew iglastych. Wg C. Pacyniaka najstarszym okazem w Polsce jest cis w Henrykowie w woj. Wrocławskim liczący ok. 1250 lat i mający w obwodzie 520 cm.

Cis występuje w formie niewysokich drzew i krzewów, oddzielnie męskich i żeńskich. Na tych ostatnich ukazują się kuliste nasiona pokryte mięsistą, czerwoną otoczką (arillus), która jest jedynym elementem rośliny nie zawierającym trującego alkaloidu - taksyny.

Cis nie wytwarza żywicy. Jego drewno jest mocne i elastyczne o barwie czerwonawej, a igły ciemnozielone, miękkie, pod spodem jaśniejsze, bez białych pasków. Ze względu na jadalne nasiona, rozprzestrzenia się przy udziale ptaków.

W rezerwacie "Choczewskie Cisy" populacja cisa jest mniej liczna niż w Wierzchlesie (ok. 900 okazów policzonych w 1984 r.), lecz znacznie bardziej żywotna i dynamiczna. Około 60% populacji stanowią siewki 1 i 2 letnie. Zaobserwowano prawie zupełny brak małych cisów w przedziale wysokości 0,2-1,0 m. Nad wyjaśnieniem tej zagadki zastanawiają się zarówno leśnicy, jak i przyrodnicy (prawdopodobnie zgryzanie przez zwierzynę nie jest główną przyczyną). Pomimo tego populacja rozwija się. Kilkadziesiąt drzew osiąga w obwodzie ponad 30 cm a kilka najstarszych (w wieku ok. 145 lat) ma 140-150 cm w obwodzie oraz 10-13 m wysokości.

Przypuszcza się, że populacja cisa w rezerwacie wzięła swój początek z nasion przeniesionych z parku leśnego w Sasinie, który powstał w roku 1868 w ramach założenia zespołu dworsko-parkowego.

Teren rezerwatu reprezentuje bogatą mozaikę siedlisk zróżnicowanych pod względem wilgotności i żyzności gleb. Dawniej występowały tu naturalnie łęgi jesionowo-olszowe, olsy o lasy mieszane bukowo-dębowe. Ze względu na podmokłość terenu, wykonano tu niegdyś szeroko zakrojone prace melioracyjne, w wyniku których powstała sieć odwadniających. Mimo tego poziom wody gruntowej jest tu stosunkowo wysoki, co łącznie z dużą wilgotnością powietrza sprzyja rozwojowi licznej populacji cisa. W wyniku antropogenicznych przekształceń roślinności powstały nowe kombinacje gatunków i zbiorowisk. Najwięcej cech naturalnych zachował w rezerwacie łęg jesionowo-olszowy, którego drzewostan tworzy olsza czarna, z domieszką czeremchy zwyczajnej pospolitej. Obecność cisa w warstwie krzewów, podszytów i w runie jest dowodem zróżnicowania struktury wiekowej jego populacji.
Przestrzennie przeważają zbiorowiska lasu mieszanego z udziałem buka, dębu i brzozy a w niektórych jego płatach dominuje sosna pochodząca z sadzenia, tworząc najstarszy w rezerwacie drzewostan. Spotyka się tu również cisa, graba oraz leszczynę.

Z roślin objętych ochroną gatunkową i rzadkich znaleziono tu m. in.: storczyka plamistego (Dactylorhiza maculata), wrzośca bagiennego (Erica tetralix), woskownicę europejską (Myrica gale), widłaka wrońca (Lycopodium selago), manne gajową (Glyceria nemoralis) oraz tojeść gajową (Lysimachia nemorum).

Ze względu na wrażliwość runa i siewek cisa na deptanie, nie wolno wchodzić na teren rezerwatu. Jego wnętrze można zobaczyć poruszając się poboczem szosy, biegnącej wzdłuż granicy rezerwatu.

Administratorem obiektu jest Nadleśnictwo Choczewo - tel. (058) 572 26 00

Dojazd na miejsce samochodem lub autobusem PKS do Sasina i stąd pieszo ok. 2 km.

"Tekst zaczerpnięto z folderu opracowanego na zlecenie Wojewódzkiego Konserwatora
Przyrody w Gdańsku"